خبرگزاری حوزه | علیرضا سبطاحمدی، تهیهکننده سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با تأکید بر نقش فرهنگی سینما، بیان کرد: سینما فراتر از یک ابزار سرگرمی، میتواند حافظه جمعی یک جامعه را شکل دهد و آن را زنده نگه دارد. در بزنگاههای تاریخی و دورههای فشار و بحران، این هنر توانایی دارد ریشههای هویتی، فرهنگی و ارزشی یک ملت را به یاد مردم بیاورد. هویت ملی فقط در شرایط رفاه معنا نمیشود، بلکه در پیوند با تاریخ، باورها، زبان، خانواده و شیوه زیست روزمره شکل میگیرد و سینما با روایت درست این عناصر، نوعی پناه فرهنگی برای جامعه فراهم میکند.
وی ادامه داد: روایت تاریخ در سینما باید با دقت و مسئولیت همراه باشد. تحریف یا سادهسازی گذشته، نهتنها به فهم درست مخاطب کمک نمیکند، بلکه کارکرد تربیتی و هویتی اثر را نیز از بین میبرد. سینما زمانی موفق است که بدون اغراق و شعار، گذشته را به گونهای بازنمایی کند که مخاطب امروز بتواند با آن ارتباط برقرار کند. این ارتباط، پلی میان نسلها میسازد و باعث میشود تجربهها و ارزشها از نسلی به نسل دیگر منتقل شود. در چنین مسیری، فیلمساز باید به عمق مسائل برود و از پرداخت سطحی پرهیز کند.
این تهیهکننده با اشاره به اینکه دفاع از فرهنگ و هویت ملی الزاماً در روایتهای پرهیجان و بزرگ خلاصه نمیشود، گفت: گاهی یک داستان ساده از زندگی یک خانواده، یک انتخاب اخلاقی یا یک زیست صادقانه، تأثیری ماندگارتر از روایتهای پرزرقوبرق دارد. این نگاه انسانی و جزئینگر، مخاطب را بیشتر درگیر میکند و اثرگذاری عمیقتری به همراه دارد.
سبطاحمدی با تأکید بر نقش سینما در تقویت همبستگی اجتماعی افزود: سینما به دلیل زبان مشترکش، قابلیت ارتباط با طیفهای مختلف جامعه را دارد. زمانی که یک فیلم بتواند تجربههای مشترکی مانند رنج، امید، فداکاری و همدلی را به تصویر بکشد، افراد با پیشینهها و نگاههای متفاوت میتوانند خود را در آن شریک ببینند. این اشتراک احساسی، پایهای برای وحدت و انسجام اجتماعی است. احترام به تنوع فرهنگی و قومی نیز در همین راستا اهمیت دارد، چرا که وحدت واقعی از دل تفاوتها شکل میگیرد.
وی با بیان اینکه صداقت شرط اصلی اثرگذاری هنر است، تصریح کرد: مخاطب امروز نسبت به پیامهای تحمیلی حساس است. اگر فیلمساز با احترام به شعور مخاطب و با نگاهی صادقانه روایت کند، اثر او بهصورت طبیعی در ایجاد حس تعلق و همدلی جمعی مؤثر خواهد بود. هنر زمانی میتواند به اتحاد کمک کند که از کلیشه فاصله بگیرد و به واقعیت زندگی نزدیک شود.
این تهیهکننده در پاسخ به این پرسش که آیا سینما میتواند روحیه جامعه را در برابر فشارها تقویت کند، اظهار کرد: انتظار از سینما نادیده گرفتن مشکلات نیست، بلکه زنده نگه داشتن امید در دل واقعیتهاست. امید یعنی نشان دادن امکان عبور و رشد در دل سختیها. وقتی مخاطب میبیند شخصیتهای یک فیلم با وجود محدودیتها دست به انتخابهای اخلاقی میزنند، این پیام به زندگی واقعی او نیز منتقل میشود. تأکید بر کرامت انسانی و توان تصمیمگیری افراد، حس قدرت درونی را در جامعه تقویت میکند.
سبطاحمدی با اشاره به مفهوم دفاع از میهن در آثار سینمایی گفت: این مفهوم زمانی اثرگذار است که از قالبهای تکراری فاصله بگیرد. دفاع از میهن فقط در شرایط بحرانی معنا ندارد، بلکه در مسئولیتپذیری اجتماعی، حفظ خانواده و انتخابهای اخلاقی روزمره نیز متجلی میشود. اگر سینما بتواند پیوند درستی میان گذشته و حال برقرار کند، به بازتعریف میهندوستی بر پایه آگاهی و همدلی کمک خواهد کرد.
وی با تأکید بر تأثیر تدریجی سینما بیان کرد: فیلمها شاید تغییرات فوری ایجاد نکنند، اما میتوانند بذر پرسش و گفتوگو را در ذهن مخاطب بکارند. همین فرآیند آرام، زمینهساز تحولات فرهنگی در بلندمدت است. جشنوارهها، بهویژه جشنواره فیلم فجر، میتوانند با نمایش آثار اندیشهمحور، این گفتوگوها را به لایههای مختلف جامعه منتقل کنند.
تهیهکننده فیلم «سنگ اول» در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حمایت از سینما پرداخت و گفت: حمایت صرفاً به تأمین مالی محدود نمیشود. ایجاد امنیت در فرآیند تولید، توزیع و نمایش آثار، بخش مهمی از این حمایت است. سینماگر زمانی میتواند اثر ماندگار خلق کند که دغدغههای معیشتی و محدودیتهای اجرایی، خلاقیت او را تحتالشعاع قرار ندهد. حمایت مؤثر، حمایتی است که استقلال هنرمند را حفظ کند.
وی با اشاره به نقش جشنوارهها افزود: جشنواره زمانی زنده و اثرگذار است که فضای طرح نگاههای متفاوت و حتی انتقادی را فراهم کند. نگاه انتقادی دلسوزانه میتواند به رشد فرهنگی جامعه کمک کند. سینما بدون پرسشگری به رسانهای خنثی تبدیل میشود. مخاطب امروز توان تحلیل دارد و از روایتهای چندلایه استقبال میکند، به شرط آنکه با صداقت ارائه شوند.
سبطاحمدی درباره کیفیت آثار جشنوارههای سینمایی نیز گفت: وجود آثار ضعیف در هر جشنوارهای اجتنابناپذیر است، اما آنچه اهمیت دارد، جهتگیری کلی رویداد است. اگر در کنار آثار متوسط، فیلمهای خلاق و عمیق نیز حضور داشته باشند، میتوان به مسیر کلی امیدوار بود. تقویت فیلمنامه و توجه همزمان به محتوا و فرم، نقش مهمی در ارتقای کیفیت سینما دارد.
این سینماگر با اشاره به نسبت سینما و ارزشهای دینی و اخلاقی اظهار کرد: سینما اگر بهدرستی فهم شود، میتواند بستری برای بازنمایی مفاهیم عمیق اخلاقی و معنوی باشد، بدون آنکه به دام مستقیمگویی یا کلیشه بیفتد. بسیاری از ارزشهای دینی در قالب رفتار، انتخاب و مسئولیتپذیری شخصیتها قابل نمایش است. مخاطب امروز بیش از هر چیز به تجربه زیسته نزدیک میشود و این همان نقطهای است که سینما میتواند پیامهای عمیق را بهصورت غیرمستقیم منتقل کند. در این مسیر، توجه به ظرافتهای روایت اهمیت اساسی دارد.
وی ادامه داد: یکی از آسیبهای سینما فاصله گرفتن از زندگی واقعی مردم است. زمانی که روایتها بیش از حد انتزاعی یا شعاری میشوند، ارتباط خود را با مخاطب از دست میدهند. سینمای اثرگذار، سینمایی است که از دل جامعه برمیآید و مسائل انسان معاصر را با زبانی قابل فهم بازگو میکند. پرداختن به دغدغههای اخلاقی، خانوادگی و اجتماعی اگر با صداقت همراه باشد، میتواند تأثیر عمیقی بر ذهن و رفتار مخاطب بگذارد. این همان جایی است که سینما کارکرد تربیتی خود را بازیابی میکند.
این تهیهکننده با تأکید بر نقش نهادهای فرهنگی تاکید کرد: سیاستگذاری فرهنگی باید بهگونهای باشد که به تولید فکر و معنا کمک کند، نه صرفاً افزایش کمّی آثار. سینماگران نیازمند فضایی هستند که در آن گفتوگو، نقد و تجربهورزی امکانپذیر باشد. محدود شدن سینما به چارچوبهای بسته، خلاقیت را تضعیف میکند. اعتماد به هنرمند و ایجاد بستر تعامل میان سینما و نهادهای فرهنگی، میتواند به شکلگیری آثار عمیقتر و ماندگارتر منجر شود.
سبطاحمدی در این بخش از سخنان خود تصریح کرد: آینده سینمای ایران در گرو توجه همزمان به هویت بومی و زبان جهانی است. ما ظرفیتهای فرهنگی و روایی گستردهای داریم که هنوز بهدرستی به تصویر کشیده نشدهاند. اگر سینما بتواند این ظرفیتها را با روایتهای انسانی و قابل درک برای مخاطب جهانی پیوند بزند، جایگاه خود را تثبیت خواهد کرد. این مسیر نیازمند صبر، برنامهریزی و نگاه بلندمدت است، نه تصمیمهای مقطعی و شتابزده.
وی در پایان کرد: جشنواره فیلم فجر ویترین مهمی برای سینمای ایران است و میتواند در معرفی جریانهای فکری و هنری کشور نقشآفرین باشد. تمرکز بر روایتهای بومی با زبان جهانی، مسیر حضور موفق سینمای ایران در عرصه بینالمللی را هموار میکند. اگر جشنواره بر کیفیت، تنوع و صداقت هنری پایبند بماند، میتواند سهم مؤثری در ارتقای جایگاه سینمای ایران در داخل و خارج از کشور داشته باشد.
انتهای پیام
نظر شما